انواع مختلف ارزش‌ها

قضاوت یک خطای ارزشی
در ابتدا لازم است که درباره یکی از خطاهای رایج توضیح دهیم. با توجه به تشریح ارزش، می‌توان دلیل خطا بودن قضاوت کردن دیگران را فهمید. ما همانگونه که انتخاب‌ها و رفتار خودمان را با ارزش‌هایمان قضاوت می‌کنیم و می‌سنجیم، انتخاب‌ها و رفتار دیگران را نیز با ارزش‌های خود قضاوت می‌کنیم. به همین دلیل است که اصولا قضاوت دیگران یک خطا است که ریشه آن در تفاوت ارزش‌هاست. 
تفاوت انسان‌ها ریشه در تفاوت ارزش‌های آنها دارد

نمونه ارزش‌های مثبت و سازنده
معنوی بودن، صداقت، درستکاری، امانت‌داری، احترام به انسان‌ها، مؤدب بودن، آراستگی و تمیزی، مهربان و خوش‌اخلاق بودن، موفقیت، ثروت، شهرت و نیک‌نامی، علم و دانایی، کمک به دیگران، خانواده، سلامتی، صلح و دوستی، احترام به قانون، داشتن پشتکار و…

نمونه ارزش‌های منفی و مخرب
افراد در مورد ارزش‌های منفی و یا ضدارزش‌ها چند رویکرد دارند. یا از پایه آنرا منکر می‌شوند (من تنبل نیستم...). یا تعریف آن ارزش را تغییر می‌دهند (به این تنبلی نمی‌گویند، من کارها را با عجله انجام نمی‌دهم) و یا در بدترین حالت فرد ارزش منفی خود را پذیرفته اما وجود آنرا بی‌اثر و غیرمهم می‌داند (بله، من تنبلم...).
دروغ، ریاکاری، فریب دیگران، تکبر و خودخواهی، حسادت، خیانت، نامنظم بودن، بی‌احترامی، قانون‌شکنی، جنگ و جنایت، نادانی، بی‌عدالتی، تنبلی، تجاوز به حقوق دیگران، بدنامی و…
ارزش‌های منفی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند. یا فی‌الذاته منفی هستند مانند تنبلی، بی‌تعهدی و ... و یا حالت افراط و تفریط یک ارزش مثبت هستند. بطور مثال لجبازی حالت افراط اصرار و استمرار است.
یکی از شاخص‌های شناخت ارزش‌های منفی و مخرب، این است که ببینیم آیا این ارزش ما را به خودمان ارجاع می‌دهد یا دیگران؟ حتی کمالگرایی که ارزشی بسیار نیکو است، اگر باعث ایجاد توقع اضافی نسبت به دیگران در ما گردد مخرب می‌شود. فرض کنید ارزش یکنفر خوب زیستن است. اگر بدنبال خوب بودن از نظر دیگران باشد زندگی خود را هدر داده و اگر بدنبال خوب بودن برای خود و برطبق نظرات خودش باشد زندگی خود را به سوی کمال سوق می‌دهد. لجبازی اگر دربرار خودمان باشد مثبت و اگر دربرابر دیگران باشد منفی می‌گردد.



ارزش‌های جسمی و فیزیکی
ساده‌ترین نوع ارزش‌های انسان آنهایی هستند که به ظاهر و فیزیک مربوط هستند. آراسته بودن، خوش‌پوش بودن، خوش صحبتی، محکم بودن و ... از این جمله هستند. دائره ارزش‌های فیزیکی بسیار محدود است.

ارزش‌های ذهنی
بخش دوم ارزش‌ها آنهایی هستند که کاملا ذهنی می‌باشند. ارزش اول بودن، رشد، کامل بودن، یادگیری، انظباط، استمرار داشتن و پیگیر بودن و ... این ارزش‌ها بر افکار ما اثر می‌گذارند.

ارزش‌های معنوی و روحانی- اخلاق
به ارزش‌های انسانی که در محدوده روحانی و معنوی می‌باشد اخلاق گفته می‌شود. اخلاق شامل اموری هستند که توسط هر انسان سالم بعنوان اصولی درست و صحیح مورد پذیرش قرار گرفته‌اند. مانند صداقت، درستکاری، امانت‌داری، خوش خلقی و ... این نکته را در نظر داشته باشید در بررسی ارزش‌های هر فرد ما با دو گونه ارزش مواجه هستیم. ارزش اول در حوزه اخلاقیات است که مورد پذیرش همه است و باید آنها را تقویت نمود.
بخش دوم از ارزشها مواردی هستند که شامل اخلاقیات نمی‌شوند و ذهن آن فرد به آن موارد ارزش می‌دهد و جزو اولویت‌های او قرار می‌گیرد. معمولا ارزش‌های ذهنی مانند آسایش، توجه به رضایت و نظر دیگران، غرور، توقع از سایرین و ... باید با یک ارزش اخلاقی مقایسه گردند. موضوع بحث ما این بخش از ارزش‌ها می‌باشند. مانند فردی که در ذهنش به تنبلی ارزش می‌دهد و انتخاب‌ها و تصمیماتش برمبنای تنبلی است. حتی ارزش اول بودن، اگر با ارزش‌های اخلاقی ترکیب نگردد ممکن است منتج به این شود که فرد برای اول بودن هر کاری کند و اخلاقیات را زیرپا بگذارد.